“Dersinin başına otur.”
“Ödevini yaptın mı?”
“Kaç kere söylemem gerekiyor?”
Bazı evlerde bu cümleler neredeyse her gün tekrarlanıyor. Çocuk masaya oturmak istemiyor, sürekli erteliyor, kalemi eline aldıktan birkaç dakika sonra başka şeylerle ilgilenmeye başlıyor. Anne ve baba ise bir süre sonra ister istemez şu soruyu soruyor:
“Çocuğum neden ders çalışmak istemiyor?”
İlk akla gelen cevap çoğu zaman “tembellik” oluyor. Oysa ders çalışmama davranışının arkasında çok farklı nedenler bulunabilir.
Önce “istemiyor” mu, “zorlanıyor” mu buna bakalım
Bir çocuk ödevden sürekli kaçıyorsa sadece isteksiz olduğunu düşünmek doğru olmayabilir.
Çocuk;
- Konuyu anlamıyor olabilir.
- Nereden başlayacağını bilmiyor olabilir.
- Dikkatini uzun süre sürdüremiyor olabilir.
- Okuma ve yazmada zorlanıyor olabilir.
- Başarısız olmaktan çekiniyor olabilir.
- Yapacağı iş ona çok uzun ve zor görünüyor olabilir.
- Ders çalışma alışkanlığı henüz oluşmamış olabilir.
Özellikle öğrenmede zorlanan çocuklarda ödevden kaçınma bazen “yapmak istemiyorum” şeklinde görünür. Bu nedenle yalnızca davranışa değil, davranışın nedenine de bakmak önemlidir.
Sürekli çocuğun başında durmak çözüm mü?
Birçok ebeveyn iyi niyetle çocuğunun yanına oturuyor.
Soruları birlikte çözüyor, yanlış yaptığında hemen düzeltiyor ve bazen ödev bitene kadar masadan kalkmıyor.
Kısa vadede ödev tamamlanıyor.
Ancak uzun vadede çocuk şu düşünceyi geliştirebilir:
“Ben dersimi tek başıma yapamam.”
MEB’in ailelere yönelik rehberlik içeriklerinde de ödevin çocuğun sorumluluğunda olması, ailenin ise uygun çalışma ortamını oluşturması ve ihtiyaç duyulduğunda destek vermesi öneriliyor.
Amaç yalnızca bugünkü matematik ödevinin tamamlanması değildir.
Asıl amaç çocuğun zamanla kendi sorumluluğunu üstlenebilmesidir.
Her gün aynı düzen yardımcı olabilir
Çocuğa gün boyunca onlarca kez:
“Ders çalış.”
demek yerine belirli bir çalışma düzeni oluşturmak daha faydalı olabilir.
Örneğin çocuk okuldan geldikten sonra dinlenebilir, yemeğini yiyebilir ve daha sonra belirlenen saatte çalışma zamanına geçebilir.
Böylece ders çalışmak her gün yeniden tartışılan bir konu olmaktan çıkar ve günlük hayatın normal bir parçası hâline gelir.
Tutarlı ve öngörülebilir rutinlerin çocukların ne olacağını önceden bilmelerine yardımcı olduğu ve günlük geçişleri kolaylaştırabildiği belirtilmektedir.
Büyük görevleri küçültün
“Bütün ödevlerini bitir.”
bir çocuk için oldukça büyük bir görev gibi görünebilir.
Bunun yerine:
“Önce şu 5 soruyu yapalım.”
demek başlangıcı kolaylaştırabilir.
Çocuk o bölümü tamamladıktan sonra kısa bir ara verilebilir ve ardından diğer bölüme geçilebilir.
Özellikle dikkatini sürdürmekte zorlanan çocuklarda küçük ve ulaşılabilir hedefler çok daha anlaşılırdır.
Sonuca değil çabaya dikkat edin
Çocuk 20 sorunun 15’ini doğru yaptıysa yalnızca yanlış yaptığı 5 soruya odaklanmak motivasyonu azaltabilir.
Bunun yerine:
“Bugün masaya daha çabuk oturdun.”
“Zorlandığın soruda hemen bırakmadın.”
“Bunu kendi başına yapman çok güzel.”
gibi davranışı açıklayan geri bildirimler kullanılabilir.
Olumlu davranışların fark edilmesi ve tutarlı biçimde desteklenmesi, bu davranışların tekrar edilme ihtimalini artırabilir.
Peki ne zaman destek almak gerekir?
Her çocuk zaman zaman ders çalışmak istemeyebilir. Bu tek başına bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Ancak çocuk uzun süredir;
derslerden sürekli kaçıyor, okuma-yazmada belirgin şekilde zorlanıyor, çok kısa sürede dikkatini kaybediyor, öğrendiği bilgileri sürekli unutuyor veya ders sırasında yoğun öfke ve kaçınma davranışları gösteriyorsa yalnızca “çalışmıyor” demek yerine neden zorlandığını değerlendirmek daha doğru olacaktır.
Çünkü bazen sorun çocuğun çalışmak istememesi değil, nasıl çalışacağını veya karşılaştığı güçlüğün üstesinden nasıl geleceğini henüz bilmemesidir.
Unutmayın
Bir çocuğa sürekli ders çalışmasını söylemek kolaydır.
Asıl önemli olan ona ders çalışma becerisini, sorumluluk almayı ve kendi başına yapabilme güvenini kazandırmaktır.
Çocuğunuzun öğrenme süreci, dikkat becerileri veya akademik gelişimi konusunda soru işaretleriniz varsa profesyonel bir değerlendirme, çocuğun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu anlamanıza yardımcı olabilir.
Özel Pera İzmir
Çiğli / İzmir