Çocukların gelişimini desteklemek için her zaman özel materyaller, pahalı oyuncaklar veya uzun çalışma saatleri gerekmez. Günlük yaşamın içinde yapılan birçok basit etkinlik; dikkat, dil, ince motor, problem çözme ve sosyal becerileri desteklemek için kullanılabilir.
Burada önemli olan çocuğu sürekli “çalıştırmak” değil, günlük yaşamı doğal öğrenme fırsatlarına dönüştürmektir.
Evde gelişim desteklemek ne demektir?
Çocuğun gelişimini desteklemek yalnızca masa başında etkinlik yaptırmak anlamına gelmez.
Çamaşırları renklerine göre ayırmak, sofrayı hazırlamak, birlikte yemek yapmak, market alışverişinde ürünleri bulmak veya oyuncakları sınıflandırmak bile birçok beceriyi aynı anda kullanmayı gerektirir.
Örneğin çocuk çorapları eşleştirirken;
- görsel dikkat,
- benzerlikleri fark etme,
- eşleme,
- renk ve desen ayrımı
gibi becerileri kullanır.
Üstelik bütün bunlar “ders yapıyoruz” hissi oluşturmadan gerçekleşir.
1. Eşleştirme oyunları
Evde bulunan nesnelerle kolayca eşleştirme çalışabilirsiniz.
İki aynı kaşık, iki çorap, aynı renkte kapaklar veya oyuncak hayvanlar kullanılabilir.
Küçük çocuklarda önce tamamen aynı nesnelerle başlanabilir.
Daha sonra:
“Hangileri aynı?”
“Bunların eşini bulabilir misin?”
gibi kısa yönergeler verilebilir.
Çocuk geliştikçe renk, şekil veya kullanım alanına göre sınıflandırma yapılabilir.
2. “Bana getir” oyunları
Günlük yaşamda yönerge takip etme becerisini desteklemek için küçük görevler kullanılabilir.
Örneğin:
“Bana kırmızı kalemi getir.”
“Masadan kaşığı al.”
“Odandan kitabını getir.”
Başlangıçta tek aşamalı yönergeler kullanılabilir.
Çocuk bunları kolayca yapmaya başladığında:
“Kitabı al ve masanın üzerine koy.”
gibi iki aşamalı yönergelere geçilebilir.
Burada çocuğun sürekli sınava çekildiğini hissetmemesi önemlidir. Bu etkinlikler günlük yaşamın doğal bir parçası olarak kullanılmalıdır.
3. Birlikte yemek hazırlayın
Mutfak çocuklar için şaşırtıcı derecede zengin bir öğrenme ortamıdır. İnsanlık sonunda rende ve kaşığın da eğitim materyali olabileceğini keşfedebiliyor. 🙂
Çocuk yaşına uygun biçimde;
- sebzeleri kaba koyabilir,
- malzemeleri sıralayabilir,
- kaşıkla karıştırabilir,
- iki seçenek arasından seçim yapabilir,
- verilen kısa yönergeleri takip edebilir.
Bu sırada:
“Önce muz, sonra süt.”
“Büyük kaşığı verir misin?”
“Kaç tane çilek koyduk?”
gibi doğal ifadeler kullanılabilir.
4. Hikâye anlatma çalışmaları
Birlikte resimli bir kitaba bakın.
Her sayfada çocuğa sürekli soru sormak yerine bazen siz anlatın:
“Çocuk parka gidiyor.”
“Top yere düştü.”
“Şimdi köpek koşuyor.”
Daha sonra:
“Sence şimdi ne olacak?”
diye sorabilirsiniz.
Çocuk konuşabiliyorsa olayları sıralaması desteklenebilir.
Önce – sonra – en sonunda ifadeleri bu çalışmalar için oldukça kullanışlıdır.
5. Sıra alma oyunları
Sosyal becerilerin temel parçalarından biri sıra alabilmektir.
Bunun için özel bir oyun almak gerekmez.
Topu karşılıklı yuvarlayabilirsiniz.
Kuleyi sırayla yapabilirsiniz.
Bir parçayı çocuk, diğer parçayı yetişkin yerleştirebilir.
Bu sırada:
“Şimdi sen.”
“Şimdi ben.”
ifadeleri kullanılabilir.
Amaç çocuğun yalnızca beklemesi değil, karşılıklı bir etkinliğin düzenini anlamasıdır.
6. Günlük yaşam sorumluluklarını kullanın
Oyuncak toplamak, masaya peçete koymak, kirli kıyafetleri sepete atmak veya çantasını hazırlamak da gelişimsel fırsatlardır.
Bu görevler;
planlama, yönerge takip etme, bağımsızlık ve sorumluluk becerilerini destekleyebilir.
Çocuğun yapabileceği bir işi sürekli onun yerine yapmak yerine yaşına ve gelişim düzeyine uygun küçük sorumluluklar vermek daha işlevsel olabilir.
Çocuğu sürekli düzeltmeyin
Ev etkinliklerinde en önemli noktalardan biri mükemmel sonuç beklememektir.
Çocuk kuleyi yanlış kurabilir.
Hikâyeyi eksik anlatabilir.
Kaşığı yanlış yere koyabilir.
Her hataya hemen müdahale edildiğinde çocuk kendi çözümünü deneme fırsatını kaybedebilir.
Güvenlik açısından sorun olmayan durumlarda birkaç saniye beklemek ve çocuğun kendi çözümünü üretmesine fırsat vermek değerlidir.
Unutmayın
Çocuk gelişimini desteklemek için evin bir terapi odasına dönüşmesi gerekmez.
Asıl önemli olan çocuğun günlük yaşamda;
iletişim kurabileceği, seçim yapabileceği, problem çözebileceği, sorumluluk alabileceği ve başka insanlarla birlikte hareket edebileceği fırsatlar oluşturabilmektir.
Küçük ve düzenli fırsatlar, uzun ve yorucu çalışmaların önüne geçebilir.
Özel Pera İzmir
Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi